Powrót do szkolnej ławy
Zawsze do tak legendarnych klasyków podchodzę z pewną rezerwą, wyuczoną jeszcze ze szkoły. Wtedy to lektury szkolne, mimo statusu „wielkiej literatury”, wywoływały w uczniach prawdziwe cierpienia. O ileż bardziej chcieliśmy czytać opowiadania Sapkowskiego niż Sklepy cynamonowe…
Doktor Żywago jednak już od samego początku przyciąga obietnicą powieści wojennej, wielkiej historii, zawiłych bohaterów, teraz jeszcze w nowej szacie graficznej, z przepiękną, nieco „zimową” okładką.
Rewolucyjna Rosja
Przenosimy się do Rosji z początków XX wieku. Państwo od środka rozszarpują rewolucje, a następnie wojna domowa. W tych realiach poznajemy doktora Jurija Żywago. Mąż, ojciec, który jednak ulega urokowi Lary, żony bolszewickiego komisarza Strielnikowa. Jak możemy się domyślić, niebawem wielka historia zaczyna mieć wielki wpływ na życia głównego bohatera.
Okrutna codzienność vs. człowieczeństwo
Możemy w tej powieści wyróżnić kilka głównych motywów. Pierwszym z nich jest codzienna tragedia Rosjan w trakcie dziejowych burz. Borys Pasternak bardzo dokładnie opisuje często przerażającą codzienność tamtych czasów.
Wysiedlenia, okrutna bieda i głód, podzielone rodziny, gwałty. Rosja w lekturze jawi się jak obraz piekła na ziemi, a ludzie, w pewien sposób uwięzieni w tej krainie, powoli tracą swoje człowieczeństwo.
Sam Żywago od początku próbuje odnaleźć w tym wszystkim siebie samego. Już w pierwszej scenie widzimy pogrzeb jego matki. Jego ojciec popełnia samobójstwo. Mimo prób powolnego ułożenia sobie życia, wszystkie starania przerywa wojna, której okrucieństwa doprowadzają do transformacji doktora, dopełnionej wybuchem rewolucji.
Jedyną nadzieją okazuje się… literatura. Gdzie tu miejsce na miłość? Oczywiście, znajdziemy ją. Jednak musicie wiedzieć, że mimo opisów, to głównie książka wojenna, a uczucie to dopiero drugi plan.
Ciężka, ale piękna lektura
Doktor Żywago to, jak można się było spodziewać, dość ciężka powieść. Znajdziemy tu wszystko to, co znamy z obowiązkowych lektur narzuconych przez Oświatę: wielkie opisy, minimalistyczne dialogi, ciągnącą się akcję i przewidywalnych bohaterów.
Mimo to opowieść jest także ponadczasowa. Ukazuje ludzkie cierpienie, walkę o zachowanie człowieczeństwa w czasie największego okrucieństwa, a sama fabuła jest nieśmiertelna. To także świetne źródło wiedzy historycznej, jak wyglądało życie w Rosji na historycznych rozdrożach. To z pewnością wielka proza, którą warto poznać.
